Πρόσφατη αρθρογραφία...

Δευτέρα, 13 Φεβρουαρίου 2017

Ο πρωτόγονος πολιτισμός μας

«Όλοι οι θεμελιώδεις νόμοι και τα πρωταρχικά δεδομένα της φυσικής επιστήμης έχουν ήδη ανακαλυφθεί και είναι τόσο σταθερά εδραιωμένα ώστε η πιθανότητα να ανατραπούν κάποτε ως αποτέλεσμα νέων ανακαλύψεων είναι τελείως μακρινή»
A. Michelson, 1899

Λίγους μήνες μετά την προαναγγελία του «τέλους της φυσικής» από τον Michelson, ο Max Planck θα ανακοινώσει στην Ακαδημία του Βερολίνου την εργασία του για το μέλαν σώμα, η οποία θα οδηγήσει τελικά το 1927 στην πλήρη ανατροπή της κλασικής φυσικής και την εγκαθίδρυση της κβαντικής μηχανικής.

Η περίπτωση του Michelson, όσο χοντροκομμένη κι αν φαίνεται σήμερα, δεν ήταν μια μεμονωμένη περίπτωση, ούτε πρέπει να θεωρηθεί -εξαιτίας της ημερομηνίας- αποτέλεσμα μιας ούτως ή άλλως ξεπερασμένης εποχής, όπως ήταν το 1899.

Η ιστορία του Michelson δεν διαφέρει ούτε από άλλες παρόμοιες προσεγγίσεις της εξέλιξης (σύγχρονες και παλιότερες της εποχής του), αλλά δεν διαφέρει επίσης ούτε από την ανακήρυξη του «τέλους της ιστορίας» από τον Fukuyama. Μια θέση που διατυπώθηκε μόλις το 1992, για να γίνει λίγα χρόνια αργότερα αποδεκτό και προβεβλημένο ως το δόγμα της νέας χιλιετίας. Λίγα χρόνια αργότερα, το 2000 φάνταζε φουτουριστικό, αφήνοντας πίσω του την χιλιετία του κάρβουνου και μπαίνοντας σε μια εποχή παγιωμένων καταστάσεων.

Η συνέχεια γνωστή:

Παγκόσμια οικονομική κρίση, σειρά εξεγέρσεων, επαναστάσεων και παρεμβάσεων στον αραβικό κόσμο, πραξικόπημα και επανάσταση μέσα στην Ευρώπη και τελικά η υπόσχεση διάλυσης της Ε.Ε. και του ευρώ, που φαινόταν πως ήρθε για να μείνει για πάντα, λίγα μόλις χρόνια μετά την ίδρυση του.

Η αλαζονική αίσθηση του ατόμου - μέλους μιας πολιτισμένης κι εξελιγμένης κοινωνίας, ότι αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση σε προσωπικό επίπεδο, μιας επομένως (αναγκαστικά) ξεχωριστής ιστορικής περιόδου, δεν είναι άλλο παρά αποτέλεσμα της ίδιας της δικής του προσωπικής ματαιοδοξίας.

Κατά το παρελθόν ο άνθρωπος ξέχασε την καταγωγή του. Έφτασε κάποια στιγμή που αρνήθηκε να δεχτεί ότι κατάγεται από τον πίθηκο και τελικά (σε μια στιγμή έξαρσης πολιτισμού) έκαψε ζωντανούς ανθρώπους που ισχυρίζονταν το αντίθετο. Ξεκίνησε να τρώει χρησιμοποιώντας πιρούνια και πιάτα και αυτό του δημιούργησε την ψευδαίσθηση πως το ένστικτο της πείνας ανήκει στο παρελθόν. Τιθάσευσε τον ηλεκτρισμό και φώτισε τις πολιτείες του, θεωρώντας ότι ο αρχέγονος φόβος για το σκοτάδι ανήκει επίσης στο παρελθόν, στον πρωτόγονο άνθρωπο. Μόλις πριν λίγα χρόνια εφηύρε τον κλιματισμό, θεωρώντας τώρα ότι και η έκθεση στις φυσικές θερμοκρασίες είναι κάτι που επίσης ανήκει στο μακρινό, πρωτόγονο παρελθόν.

Ο άνθρωπος αισθάνθηκε τόσο εξελιγμένος και ανώτερος, μέσα στις ασφαλτοστρωμένες πόλεις του και χρησιμοποιώντας τον πλαστικό υπολογιστή του, που πλέον αποφάσισε ακόμη και ότι είναι πολύ ντεμοντέ για την αισθητική του (sic) να «σκοτώνει» και να τρώει κρέας, οπότε κατέληξε να τρώει χορταρικά, συσκευασμένα σε πλαστικές σακούλες που ψωνίζει από το φωταγωγημένο και γυαλιστερό super market.

Λησμονώντας τελικά ότι το πετρέλαιο από το οποίο φτιάχτηκε η σακούλα των χορταρικών, μέρος της εκλεπτυσμένης και πολιτισμένης του δια(σ)τροφής, εξορύχτηκε σε κάποια μακρινή χώρα, από δούλους που δεν έχουν την πολυτέλεια να σνομπάρουν μια φέτα ζαμπόν ή μέσα σε εμπόλεμες ζώνες. Παραβλέποντας ότι ο σύγχρονος πολιτισμός δεν εξάλειψε τους πολέμους και την δουλεία, αλλά τα απομάκρυνε απλώς από τα αστικά κέντρα και τις πρωτεύουσες της αυτοκρατορίας.

Παραβλέποντας ότι οι «εξελιγμένες» πόλεις του «πολιτισμένου» ανθρώπου, «μακριά» από τις συνθήκες της φύσης και οι ανέσεις που παρέχουν πατάνε πάνω σε μια φλούδα ασφάλτου, η οποία αν αφαιρεθεί από κάτω υπάρχει ακόμα το χώμα. Παραβλέποντας ότι ο ίδιος ο «πολιτισμός» δεν είναι άλλο παρά μερικές νησίδες ασφάλτου και τσιμέντου, στην επιφάνεια μόνο, ενός τεράστιο πλανήτη*.

*(Αναφέρομαι στην ιστορία της ανθρωπότητας και του πολιτισμού οπότε δεν θα πιάσω εδώ το γνωστό θέμα του πόσο μικρός είναι κατά τα άλλα ο «τεράστιος» για εμάς πλανήτης μας μέσα σε ένα αχανές πολυσύμπαν).

Τελικά ο άνθρωπος καταλήγει εγκλωβισμένος στις μεγαλουπόλεις του από τον σύγχρονο πολιτισμό, μη βλέποντας πως λίγο παραπέρα αρχίζει η φύση, μη διακρίνοντας πόσο πρωτόγονη παραμένει η κοινωνία μας και πόσο ανάγκη έχει την αλλαγή. Θεωρώντας τελικά την ίδια την αλλαγή ως κάτι ξεπερασμένο ή μακρινό στην καλύτερη περίπτωση: «Τώρα έχουμε 21ο αιώνα. Δεν γίνονται πια αυτά».

Ωστόσο τα περιθώρια για αλλαγή και εξέλιξη του ανθρώπου, η προοπτική της αλλαγής και της εξέλιξης της κοινωνίας, οι επαναστάσεις, οι κοσμοϊστορικές ανατροπές δεν ανήκουν στο παρελθόν, πόσο μάλλον στο μακρινό. Ανήκουν στο μέλλον - αλίμονό μας αν ήταν διαφορετικά.
Ο μαρξισμός και η σοσιαλιστική προοπτική, ενός σύγχρονου ανθρώπου του νέου κόσμου δεν είναι μια ξεπερασμένη υπόσχεση. Είναι μια ιδέα, μόλις ένα δευτερόλεπτο μακρινή στην ιστορία του ανθρώπου.

Το έτος 2525, αν υπάρχουν ακόμα άνθρωποι και ακόμη πιο μετά, όταν θα γυρνάνε να κοιτάξουν την εποχή μας, θα βλέπουν ανθρώπους να περιφέρουν στους δρόμους το πτώμα ενός πεθαμένου παπά. Θα βλέπουν μια εποχή που ευημερούν 100 άνθρωποι στον πλανήτη, με κάποια εκατομμύρια πληβείους και 5 δις δούλους. Θα βλέπουν μια εποχή που υπάρχουν ακόμα βασιλιάδες...

Αυτή δεν είναι άλλο παρά απλώς μια στιγμή στα εκατομμύρια χρόνια της εξέλιξης του ανθρώπου. Μια στιγμή που -αν η ανθρωπότητα καταφέρει να επιζήσει- στο μέλλον θα θεωρείται απλά η προϊστορία του τότε πολιτισμένου, σύγχρονου ανθρώπου.

Εμείς σήμερα έχουμε την επιλογή και μπορούμε να διαλέξουμε αν θα αποδεχτούμε το βάρβαρο σήμερα στο οποίο ζούμε, περνώντας τη ζωή μας με τους ζωώδεις νόμους του παγιωμένου κόσμου ή αν θα επιλέξουμε να ακολουθήσουμε την ηθική του αυριανού ανθρώπου και να παλέψουμε για να γεννηθεί αυτή η εποχή όπου ο άνθρωπος θα βγει επιτέλους από τον σκοταδισμό του.

Έκτωρ Κουφοντίνας - Σωτηρόπουλος

.

«Μη ζεις με αυταπάτες ότι οι πλούσιοι θα σου επιτρέψουν ποτέ με την ψήφο σου να τους στερήσεις τα πλούτη τους»

Lucy Parsons

Τα Δημοφιλη